Италия язучысы Кальвиноның "Күренмәс шәһәр" әсәрендә мондый җөмлә бар: "Шәһәр төш кебек, күз алдына китереп була торган бар нәрсәне дә хыялланып була ......"
Кешелекнең бөек мәдәни иҗаты буларак, шәһәр кешелекнең яхшырак тормышка омтылышын чагылдыра. Меңләгән еллар дәвамында, Платоннан алып Күбрәккә кадәр, кешеләр һәрвакыт утопия төзергә омтылганнар. Шуңа күрә, билгеле бер мәгънәдә, яңа акыллы шәһәрләр төзү кешелекнең яхшырак тормыш турындагы хыялларына иң якын.
Соңгы елларда, Кытайның яңа инфраструктура дулкыны һәм Әйберләр интернеты кебек яңа буын мәгълүмати технологияләре тиз үсеше шартларында, акыллы шәһәрләр төзелеше тулы көченә бара, һәм сизә һәм уйлый, үсә һәм температурага ия була алган хыял шәһәре әкренләп чынбарлыкка әйләнә бара.
IoT өлкәсендә икенче иң зур проект: Акыллы шәһәрләр
Акыллы шәһәрләр һәм акыллы шәһәр проектлары иң актив фикер алышынган гамәлгә ашыруларның берсе булды, алар, нигездә, Әйберләр интернетына, мәгълүматларга һәм тоташуга максатчан һәм комплекслы якын килү аша, чишелешләр һәм башка технологияләр комбинациясен кулланып гамәлгә ашырыла.
Вакытлыча акыллы шәһәр проектларыннан беренче чын акыллы шәһәрләргә күчү белән бергә акыллы шәһәр проектлары саны кискен артачак. Чынлыкта, бу үсеш берничә ел элек башланды һәм 2016 елда тизләнде. Башка нәрсәләр белән беррәттән, акыллы шәһәр проектларының гамәлдә әйдәп баручы IoT өлкәләренең берсе булуын күрү җиңел.
Германиянең IoT аналитика компаниясе IoT Analytics тарафыннан бастырылган отчет анализына караганда, акыллы шәһәр проектлары IoT проектларының глобаль өлеше буенча Интернет индустриясеннән соң икенче урында тора. Һәм акыллы шәһәр проектлары арасында иң популяр кушымта - акыллы транспорт, аннан соң акыллы коммуналь хезмәтләр.
"Чын" акыллы шәһәргә әйләнү өчен, шәһәрләргә проектларны тоташтыра торган һәм акыллы шәһәрнең барлык өстенлекләрен гамәлгә ашыру өчен күпчелек мәгълүматларны һәм платформаларны берләштерүче комплекслы якын килү кирәк. Башка нәрсәләр белән беррәттән, ачык технологияләр һәм ачык мәгълүмат платформалары киләсе этапка күчү өчен төп ачкыч булачак.
IDC сүзләренчә, 2018 елда ачык мәгълүмат платформалары IoT платформасына әйләнү өчен фикер алышуларның киләсе этабы булачак. Бу кайбер киртәләр белән очрашачак һәм акыллы шәһәрләр турында аерым искә алынмаса да, мондый ачык мәгълүмат платформаларын үстерү, һичшиксез, акыллы шәһәр өлкәсендә күренекле урын алачак.
Ачык мәгълүматларның бу эволюциясе IDC FutureScape: 2017 Global IoT фаразында искә алына, анда фирма 2019 елга җирле һәм төбәк хөкүмәтләренең 40% кадәр IoT кулланып, урам яктырткычлары, юллар һәм светофорлар кебек инфраструктураны пассивларга түгел, ә активларга әйләндерәчәк дип белдерә.
Акыллы шәһәр кушымталары сценарийлары нинди?
Бәлки, без шунда ук акыллы экологик проектлар турында да, шулай ук акыллы су басу турында кисәтү проектлары турында да уйламыйбыздыр, ләкин аларның акыллы шәһәр проектларында бик мөһим булуы бәхәссез. Мәсәлән, шәһәр мохите пычрануы проблема тудырганда, бу акыллы шәһәр проектларын төзүнең төп сәбәпләренең берсе, чөнки алар гражданнарга тиз арада һәм файдалы файда китерә ала.
Әлбәттә, популяррак акыллы шәһәр мисалларына акыллы парковка, акыллы юл хәрәкәте белән идарә итү, акыллы урам яктырту һәм акыллы чүп-чар белән идарә итү керә. Шулай да, бу очраклар шулай ук нәтиҗәлелекне, шәһәр проблемаларын хәл итүне, чыгымнарны киметүне, шәһәр җирләрендә тормышны яхшыртуды һәм төрле сәбәпләр аркасында гражданнарны беренче урынга куюны берләштерә.
Түбәндә акыллы шәһәрләргә кагылышлы кайбер куллану сценарийлары яки өлкәләре китерелгән.
Дәүләт хезмәтләре, мәсәлән, гражданлык хезмәтләре, туризм хезмәтләре, җәмәгать транспорты, шәхесне билгеләү һәм идарә итү, һәм мәгълүмат хезмәтләре.
Акыллы яктырту, әйләнә-тирә мохитне күзәтү, активларны күзәтү, полиция, видеокүзәтү һәм гадәттән тыш хәлләргә җавап бирү кебек өлкәләрдә җәмәгать иминлеге
Тотрыклылык, шул исәптән әйләнә-тирә мохитне күзәтү, калдыкларны акыллы идарә итү һәм кабат эшкәртү, акыллы энергия, акыллы исәпләү, акыллы су һ.б.
Инфраструктура, шул исәптән акыллы инфраструктура, биналар һәм һәйкәлләрнең структура торышын күзәтү, акыллы биналар, акыллы сугару һ.б.
Транспорт: акыллы юллар, тоташтырылган транспорт чараларын уртаклашу, акыллы парковка, акыллы юл хәрәкәте белән идарә итү, тавыш һәм пычрануны күзәтү һ.б.
Акыллы шәһәрләр өчен төп мөмкинлек бирүче факторлар булган акыллы сәламәтлек саклау, акыллы мәгариф, акыллы идарә итү, акыллы планлаштыру һәм акыллы/ачык мәгълүматлар кебек өлкәләрдә акыллы шәһәр функцияләрен һәм хезмәтләрен күбрәк интеграцияләү.
"Технология"гә нигезләнгән акыллы шәһәр генә түгел
Чыннан да акыллы шәһәрләргә таба бара башлагач, тоташу, мәгълүмат алмашу, IoT платформалары һәм башка вариантлар үсешен дәвам итәчәк.
Аеруча күп куллану очракларында, мәсәлән, акыллы калдыклар белән эш итү яки акыллы парковка кебек, бүгенге акыллы шәһәр кушымталары өчен IoT технологияләре җыелмасы чагыштырмача гади һәм арзан. Шәһәр мохитендә гадәттә хәрәкәтләнүче детальләр өчен яхшы сымсыз элемтә бар, болытлар бар, акыллы шәһәр проектлары өчен эшләнгән нокта чишелешләре һәм продуктлар бар, һәм дөнья буйлап берничә шәһәрдә күп кушымталар өчен җитәрлек булган аз куәтле киң челтәр тоташулары (LPWAN) бар.
Моның мөһим техник ягы булса да, акыллы шәһәрләрдә моңардан да күбрәк нәрсә бар. Хәтта "акыллы" нәрсә аңлатканын да тикшереп карарга мөмкин. Әлбәттә, акыллы шәһәрләрнең гаҗәеп катлаулы һәм комплекслы чынбарлыгында сүз гражданнарның ихтыяҗларын канәгатьләндерү һәм кешеләрнең, җәмгыятьнең һәм шәһәр җәмгыятьләренең проблемаларын хәл итү турында бара.
Икенче төрле әйткәндә: уңышлы акыллы шәһәр проектлары булган шәһәрләр - технологияләрне күрсәтү түгел, ә төзелгән мохит һәм кеше ихтыяҗларын (шул исәптән рухи ихтыяҗларны) комплекслы карау нигезендә ирешелгән максатлар. Гамәлдә, әлбәттә, һәр ил һәм мәдәният төрле, гәрчә төп ихтыяҗлар шактый уртак һәм күбрәк операцион һәм бизнес максатларын үз эченә алса да.
Бүгенге көндә акыллы дип аталган теләсә нинди нәрсәнең, акыллы биналармы, акыллы челтәрләрме яки акыллы шәһәрләрме, нигезендә төрле технологияләр ярдәмендә мөмкин булган һәм карар кабул итүнең нигезен тәшкил итүче интеллектка әйләндерелгән элемтә һәм мәгълүматлар ята. Әлбәттә, бу элемтә бары тик Әйберләр Интернеты гына дигәнне аңлатмый; бәйләнешле җәмгыятьләр һәм гражданнар, ким дигәндә, шулай ук мөһим.
Халыкның картаюы һәм климат проблемалары кебек күпсанлы глобаль кыенлыкларны, шулай ук пандемиядән алынган "сабакларны" исәпкә алганда, шәһәрләрнең максатын яңадан карау элеккегә караганда да мөһимрәк икәне ачык, бигрәк тә социаль үлчәм һәм тормыш сыйфаты һәрвакыт бик мөһим булачак.
Accenture компаниясенең гражданнарга юнәлтелгән дәүләт хезмәтләрен өйрәнү буенча үткәргән тикшеренүендә, шул исәптән Әйберләр интернеты кебек яңа технологияләрне куллану тикшерелгән, гражданнарның канәгатьлеген арттыру, чыннан да, иң мөһим мәсьәлә булып тора. Тикшеренү инфографикасыннан күренгәнчә, хезмәткәрләрнең канәгатьлеген арттыру да югары булган (80%), һәм күпчелек очракта яңа тоташкан технологияләрне куллану сизелерлек нәтиҗәләргә китергән.
Чыннан да акыллы шәһәргә ирешүдә нинди кыенлыклар бар?
Акыллы шәһәр проектлары өлгергән һәм яңалары гамәлгә ашырыла башласа да, шәһәрне чыннан да "акыллы шәһәр" дип атый алу өчен берничә ел кирәк булачак.
Бүгенге акыллы шәһәрләр стратегик яктан тулысынча якын килүдән күбрәк күзаллау булып тора. Чын мәгънәсендә акыллы шәһәргә ия булу өчен эшчәнлек, активлар һәм инфраструктура буенча күп эш башкарырга кирәклеген һәм бу эшне акыллы версиягә әйләндереп була икәнен күз алдыгызга китерегез. Ләкин, чын акыллы шәһәргә ирешү бик катлаулы, чөнки аның аерым аспектлары бар.
Акыллы шәһәрдә бу өлкәләрнең барысы да бәйләнгән, һәм моңа бер төн эчендә ирешеп булмый. Күп кенә элеккеге мәсьәләләр бар, мәсәлән, кайбер операцияләр һәм кагыйдәләр, яңа күнекмәләр кирәк, күп бәйләнешләр урнаштырырга кирәк, һәм барлык дәрәҗәләрдә дә (шәһәр идарәсе, җәмәгать хезмәтләре, транспорт хезмәтләре, куркынычсызлык һәм саклау, җәмәгать инфраструктурасы, җирле үзидарә органнары һәм подрядчылар, мәгариф хезмәтләре һ.б.) күп көйләүләр эшләргә кирәк.
Моннан тыш, технология һәм стратегия күзлегеннән караганда, безгә шулай ук куркынычсызлык, зур күләмле мәгълүматлар, мобильлек, болыт һәм төрле тоташу технологияләре, һәм мәгълүмат белән бәйле темаларга игътибар итәргә кирәклеге ачык. Мәгълүмат, шулай ук мәгълүмат белән идарә итү һәм мәгълүмат функцияләре бүгенге һәм киләчәк акыллы шәһәр өчен бик мөһим икәнлеге ачык.
Игътибарсыз калдырып булмый торган тагын бер кыенлык - гражданнарның карашы һәм теләге. Һәм акыллы шәһәр проектларын финанслау - киртәләрнең берсе. Бу мәгънәдә, милли яки милли дәрәҗәдәге, акыллы шәһәрләргә яки экологиягә кагылышлы хөкүмәт инициативаларын, яисә Cisco шәһәр инфраструктурасын финанслауны тизләтү программасы кебек тармак уенчылары тарафыннан башлануын күрү яхшы.
Ләкин, әлбәттә, бу катлаулылык акыллы шәһәрләр һәм акыллы шәһәр проектларының үсешен туктатмый. Шәһәрләр үз тәҗрибәләре белән уртаклашканда һәм ачык файда китерә торган акыллы проектлар эшләгәндә, алар үз белгечләрен үстерергә һәм мөмкин булган уңышсызлыклардан сабак алырга мөмкинлек алалар. Төрле кызыксынучы якларны үз эченә алган юл картасын исәпкә алып, бу хәзерге вакытлыча акыллы шәһәр проектларының мөмкинлекләрен тагын да интеграцияләнгәнрәк киләчәктә шактый киңәйтәчәк.
Акыллы шәһәрләргә киңрәк күзаллау бирегез
Акыллы шәһәрләр, һичшиксез, технологияләр белән бәйле булса да, акыллы шәһәрнең күзаллавы моңардан күпкә күбрәкне аңлата. Акыллы шәһәрнең төп принципларының берсе - шәһәрдәге тормыш сыйфатын яхшырту өчен тиешле технологияләрне куллану.
Планета халкы арткан саен, яңа шәһәрләр төзергә кирәк, ә гамәлдәге шәһәр территорияләре үсә бара. Дөрес кулланылганда, технологияләр бу кыенлыкларны хәл итү һәм бүгенге шәһәрләр алдында торган күпсанлы кыенлыкларны хәл итү өчен бик мөһим. Ләкин, чыннан да акыллы шәһәр дөньясын булдыру өчен, киңрәк караш кирәк.
Күпчелек белгечләр акыллы шәһәрләргә максатлар һәм технологияләр ягыннан киңрәк карыйлар, ә башкалар теләсә нинди сектор тарафыннан эшләнгән теләсә нинди мобиль кушымтаны акыллы шәһәр кушымтасы дип атарлар иде.
1. Акыллы технологияләрдән тыш кеше карашы: шәһәрләрне яшәү өчен яхшырак урыннарга әйләндерү
Безнең акыллы технологияләребез ничек кенә акыллы булмасын һәм аларны куллану ничек кенә акыллы булмасын, безгә кайбер төп элементларны - кешеләрне, нигездә, 5 яктан карарга кирәк, шул исәптән куркынычсызлык һәм ышаныч, инклюзивлык һәм катнашу, үзгәрешләргә әзерлек, эш итәргә әзерлек, социаль бердәмлек һ.б.
Джерри Халтин, Global Future Group компаниясенең вице-мэры, Smart City Expo Бөтендөнья Конгрессы Консультатив Советының вице-мэры һәм тәҗрибәле акыллы шәһәр белгече, болай диде: "Без күп нәрсә эшли алабыз, ләкин, ниһаять, үзебездән башларга кирәк".
Социаль бердәмлек - кешеләр яшәргә, яратырга, үсәргә, өйрәнергә һәм кайгыртырга теләгән шәһәрнең нигезе, акыллы шәһәр дөньясының нигезе. Шәһәрләрнең субъектлары буларак, гражданнарның катнашырга, үзгәрергә һәм эш итәргә теләге бар. Ләкин күп шәһәрләрдә алар үзләрен катнашырга чакырылган яки кушылмаган кебек хис итмиләр, һәм бу аеруча билгеле бер халык төркемнәре арасында һәм гражданлык җәмгыятен яхшырту өчен акыллы шәһәр технологияләренә зур игътибар бирелгән, ләкин кеше хокукларына һәм катнашуга азрак игътибар бирелгән илләрдә күзәтелә.
Моннан тыш, технологияләр куркынычсызлыкны яхшыртырга ярдәм итә ала, ә ышаныч турында нәрсә әйтеп була? Дөньяның төрле шәһәрләрендә һөҗүмнәр, сәяси чуалышлар, табигый афәтләр, сәяси җәнҗаллар, хәтта заманның кискен үзгәрүе белән бәйле билгесезлектән соң, кешеләрнең ышанычы "акыллы шәһәр"не яхшырту процессында сизелерлек кимәчәгенә өмет аз.
Шуңа күрә һәр шәһәрнең һәм илнең үзенчәлеген тану мөһим; аерым гражданнарны исәпкә алу мөһим; һәм җәмгыятьләр, шәһәрләр һәм гражданнар төркемнәре эчендәге динамиканы һәм аларның акыллы шәһәрләрдә үсә барган экосистема һәм тоташкан технологияләр белән үзара бәйләнешен өйрәнү мөһим.
2. Хәрәкәт перспективасыннан акыллы шәһәр билгеләмәсе һәм күзаллавы
Акыллы шәһәр концепциясе, күзаллавы, билгеләмәсе һәм чынбарлыгы даими үзгәрештә.
Күп яктан караганда, акыллы шәһәр төшенчәсенең нык билгеләнмәве яхшы хәл. Шәһәр, шәһәр зонасы турында әйтеп тә тормыйк, ул үз тормышы булган организм һәм экосистема, ул күп хәрәкәтләнүче, тере, бәйләнешле компонентлардан тора, нигездә гражданнар, эшчеләр, кунаклар, студентлар һ.б.
"Акыллы шәһәр"нең гомуми кулланылышлы билгеләмәсе шәһәрнең бик динамик, үзгәрүчән һәм төрле табигатен исәпкә алмас иде.
Акыллы шәһәрләрне тоташкан җайланмалар, системалар, мәгълүмат челтәрләре һәм, ниһаять, тоташкан һәм гамәли мәгълүматларга нигезләнгән интеллект ярдәмендә нәтиҗәләргә ирешә торган технологияләргә әйләндерү - акыллы шәһәрне билгеләүнең бер ысулы. Ләкин ул шәһәрләрнең һәм милләтләрнең төрле өстенлекләрен, мәдәни аспектларны исәпкә алмый һәм технологияләрне төрле максатлар өчен алгы планга куя.
Әмма без үзебезне технологик дәрәҗә белән чикләсәк тә, технологияләрнең дә даими һәм тизләнешле хәрәкәттә булуын, яңа мөмкинлекләр барлыкка килүен, шәһәрләр һәм җәмгыятьләр дәрәҗәсендә яңа кыенлыклар барлыкка килүен онытып җибәрү җиңел. Бу технологияләр генә түгел, ә кешеләрнең бу технологияләргә карата карашлары һәм карашлары да, шәһәрләр, җәмгыятьләр һәм милләтләр дәрәҗәсендә булган кебек үк, барлыкка килә.
Чөнки кайбер технологияләр шәһәрләрне идарә итүнең, гражданнарга хезмәт күрсәтүнең һәм хәзерге һәм киләчәк кыенлыкларга әзерләнүнең яхшырак ысулларын тәэмин итә. Башкалар өчен гражданнарның катнашу ысулы һәм шәһәрләрне идарә итү ысулы технология дәрәҗәсендә дә мөһимрәк.
Шуңа күрә, хәтта без "акыллы шәһәр"нең технологик тамырларындагы төп билгеләмәсенә тотынсак та, моның үзгәрмәвенә бернинди сәбәп юк, һәм технологиянең роле һәм урыны турындагы карашлар үзгәрүне дәвам иткән саен, ул чыннан да үзгәрәчәк.
Моннан тыш, шәһәрләр һәм җәмгыятьләр, һәм шәһәрләр турындагы күзаллаулар төбәктән төбәккә, урнашудан урынга, хәтта шәһәр эчендәге төрле демографик төркемнәр арасында гына түгел, ә вакыт узу белән үзгәрә дә.
Бастырылган вакыты: 2023 елның 8 феврале